Băng giá đã về ở Hà Giang

Xe khách đến thành phố Hà Giang đã thấy cái lạnh lẽo thấm sâu vào da thịt. Lại một chặng đường gần 200 km từ đó về các miền cao nguyên đá, cái rét xuyên qua lớp cửa kính ô tô, cứa vào người, dù chúng tôi đã mang đủ áo ấm, giày tất, găng tay.
Đến huyện Đồng Văn, tôi đang ngủ gật bỗng nghe lái xe hô lớn: “Chết rồi, tuyết trắng hết rồi”. Nhìn ra ngoài cửa, khắp các mái nhà, ngọn cây, cả nóc một chiếc xe hơi đỗ trước cửa nhà đều phủ lớp băng tuyết dày đặc. Tuyết bám trắng trên các mỏm đá tai mèo, phủ kín ngọn thông. Tôi nói với cậu phóng viên đi cùng, phải đưa tin về tuyết, cuộc sống của người dân tộc Mông trong tuyết.
Chúng tôi thuê xe gắn máy từ thị trấn Mèo Vạc rồi len lỏi theo các con đường xiên ngược lên xã Tả Lủng, rồi Khâu Vai. Tuyết rơi trên đầu. Dốc cao trước mặt. Chiếc Honda phải mất đến 3-4 phút đạp cần khởi động mới chịu nổ máy. Tay tôi cứng đờ vì lạnh, rút một cái bút để ghi tên những em nhỏ tôi phỏng vấn bên đường cũng là một việc rất khó khăn.
Con đường không chỉ ngoằn ngoèo, uốn éo, nó còn gập ghềnh, gồ ghề cát sỏi. Một màu xám xịt vây quanh chúng tôi, những mái nhà liêu xiêu bên đường. Chúng tôi dừng lại khi thấy một đám trẻ nhỏ đang tập trung quanh một bãi đất trống. Bọn trẻ vun số cỏ khô lại, đốt thành đống lửa sưởi ấm. Mỗi cô bé mang một cái gùi sau lưng để chứa rau lợn, các cháu không có áo khoác, chân là đôi dép tổ ong, không tất. “Cháu có rét không?”. “Rét ạ”, môi cô bé tím tái, run run.

Đó không phải là những đứa trẻ hiếm hoi ở Hà Giang chân trần trên đất lạnh. Suốt hành trình hàng chục cây số vào các bản của Mèo Vạc, chúng tôi đều gặp những em bé đáng thương như thế. Những gót chân nứt toác vì lạnh. Những đầu ngón chân sưng vù, do không có giày tất. Có cháu bé chỉ mặc một chiếc áo, cứ thế tha thẩn chơi ngoài nền đất, nơi mà đám tuyết chưa tan.
“Cháu ăn gì đây?”, tôi hỏi một cậu bé chừng 9 tuổi. “Mèn mén ạ”. Đó là một trong hai bữa cơm hằng ngày của em, một ít mèn mén trên chiếc đĩa tráng men hoen gỉ, một ít rau cải rừng nấu suông với muối. Cháu bé ăn ngon lành. 365 ngày trong một năm, cháu rất ít khi được ăn cơm, trừ dịp đặc biệt.

Tôi ơi đừng khóc khi vừa ngồi trên xe khách vì rét run vì lạnh, còn khi bước xuống xe, băng tuyết rơi lên đầu, lên mặt, còn tay thì đã tê cóng.
Đừng khóc khi khoác ba lô, máy ảnh trên vai, chiếc xe máy oằn người leo qua dốc núi trong khi nhiệt độ bên ngoài chỉ là -1 rồi 0 độ C. Đừng khóc khi nhìn những em bé gần như trần truồng, chân không tất, không giày đứng nhem nhuốc trên bãi đất tuyết chưa tan.

Thuý Hằng